لیزر دایود در دندانپزشکی | اصلاح لبخند و زیبایی | دکتر پیام حیاتی-دندانپزشک
آدرس: آیت الله کاشانی خیابان اعتمادیان برج شیری طبقه اول واحد 4

لیزر دایود در دندانپزشکی

تاریخ: ۱۴ اسفند ۱۳۹۷
توسط: دکتر پیام حیاتی
لیزر در دندانپزشکی کاربردهای متنوعی را دارد، در دانپزشکی زیبایی از مهم ترین کاربردهای لیزر برای سفید کردن دندان ها استفاده می شود، در واقع سفید کردن دندان ها را از طریق استفاده از ماده بلیچینگ سرعت می بخشد.

از دیگر کاربرد لیزر در دندانپزشکی می توانیم به جراحی لثه و برداشتن بافت اضافی لثه اشاره کنیم، لیزر در دندانپزشکی همچنین برای درمان بوی بد دهان نیز به کار برده می شود، در برخی از افراد عامل بوی دهان حفره های دهانی است که با لیزر برطرف می شود، برای برداشت پوسیدگی ها و درمان حساسیت های دندانی نیز لیزر کاربرد دارد.

لیزر چیست؟

واژه لیزر خلاصه شده عبارت Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation است. نور تقویت شده‌ای است که به شکل پرتوهای هم راستای بسیار باریک با طول موج مشخص تابیده می‌شود. این نور تقویت شده نوعی از انرژی را فراهم می کند که گونه های آن، کاربردهای گوناگونی در گستره دانش پزشکی دارند.اثر لیزر به دلیل جذب  آن در بافت هدف و ایجاد اثر حرارتی بر سلولها و ملکولهای آن به شکل مستقیم و یا غیر مستقیم(به کمک ملکولهای اسپری آب) است.

لیزر دایود

لیزرهای دایود یکی از کارآمدترین منابع نوری هستند که تاکنون ساخته شده اند. به علت ساختاری مجتمع تر و سبک تر نسبت به لیزرهایی که بر پایه تحریک فلاش لامپ کار می کنند، به جهت مقاصد کلینیکی بسیار مناسب تر می باشند.

توجه:

تمام لیزرهای مورد استفاده در دندانپزشکی در گروه امواج مادون قرمز بوده، با چشم دیده نمی شوند.آن نور قرمز یا سبز که در تصاویر و هنگام کار دیده می شود ” نور لیزر راهنما” یا Guide دستگاه است که نشان می دهد محل تابش پرتوی لیزر کجا قرار دارد.فقط لیزر آرگون در طیف مرئی قرار داشته و به رنگ آبی قابل دیدن است که به علت کم بودن موارد کاربرد آن ، خیلی کم استفاده می شود.

کاربرد لیزر در دندانپزشکیحتما بخوانید :لیزر در دندانپزشکی چه کاربردی دارد ؟

کاربردهای لیزر در دندان‌پزشکی:

۱- تشخیص پوسیدگی و جرم:

یکی از روش های نوین در تشخیص زودرس ضایعات پوسیدگی و جرم دندانی کاربرد لیزر فلورسانس است. در این تکنیک نور لیزر به بافت بیولوژیک تابانده شده و در صورت حضور فعالیت متابولیک باکتریایی، این لیزر با القای اثرات فلورسانس، بازتابی به دستگاه برمی گرداند. دستگاه با تبدیل شدت این نور برگشتی به یک مقیاس عددی می‌تواند به تشخیص ضایعه پوسیدگی یا جرم کمک کند.

نمایشگر دستگاه علاوه بر این که به صورت لحظه ای در هر نقطه مقادیر را نشان می دهد؛ نشان دهنده ی بالاترین عدد ثبت شده در کل روند معاینه می باشد. بروز پاسخ فلورسنت را به واسطه ی حضور محصولات باکتریایی همچون porphyrin ها و دیگر عوامل نور دوست در ضایعات پوسیدگی و جرم زیر لثه ای می دانند.

در این روش از تابش لیزر دیود۶۵۵ نانومتر استفاده می شود امتیاز استفاده از این روش آن است که با حساسیت تکنیکی بسیار بالای دستگاه امکان مخفی ماندن پوسیدگی از دید دندانپزشک بسیار نادر است. البته احتمال تشخیص کاذب پوسیدگی در ناحیه شیارهای سالم هم وجود دارد.

 ۲- درمان حساسیت دندانی:

ازدیاد حساسیت عاجی یکی از علل شایع مراجعه بیماران به دندان‌پزشک است. برای درمان این مشکل روش‌های متفاوتی همچون استفاده از خمیردندان‌های حاوی مواد ضد حساسیت، ژل‌های فلوراید و ادهزیوهای عاجی وجود دارد. استفاده از انواع مختلف لیزر نیز برای درمان این عارضه کاربرد دارند. به‌طور مثال تابش لیزر دیود ۸۱۰ نانومتر به سطح دندان با توان ۱ وات و به شکل عمود و غیر تماسی به مدت ۳۰ تا ۶۰ ثانیه می تواند  در یک بار استفاده به میزان قابل توجهی حساسیت عاجی را به شکل فوری کاهش دهد. همچنین مطالعات تکرار این روند را با فاصله ۲ هفته ای جهت بهبود قابل ملاحظه نتایج پیشنهاد داده اند.

کاربرد  لیزر ER-Yag هم در دز های پایین (subablative doses)یکی از روشهای مطرح در درمان این مشکل است که اثرات مثبت و دوام طولانی مدت آن ثابت شده است، البته استفاده از این لیزر ها هم نتوانسته است درد ناشی از حساسیت عاجی را در تمام بیماران کاملا برطرف کند.

۳- سفید کردن دندان‌ها:

یکی از کاربردهای شایع لیزر در دندانپزشکی، برای بلیچینگ (سفید کردن دندان‌ها) در مطب است. البته لیزر در درمان بلیچینگ تنها برای فعال کردن ژل بلیچینگ به‌کار می‌رود و هیچ لیزری به شکل مستقل خواص بلیچ ندارد. لیزر می‌تواند در یک مدت زمان کوتاه‌تر، دما را بالا برده و سرعت فعال شدن ژل را افزایش دهد. در این روش معمولا جهت افزایش جذب انرژی لیزر از محصولات بلیچینگ حاوی رنگدانه های ویژه استفاده میشود.

استفاده از لیزر در بلیچینگ سرعت کار را بهبود می بخشد اما تجربه بیشتر دندان‌پزشکان نشان می‌دهد روش بلیچینگ در خانه بهترین و پایدار ترین نتایج را به همراه داشته است.

بلیچینگ یا سفید کردن دندان چیستحتما بخوانید : بلیچینگ یا سفید کردن دندان چگونه است ؟

۴- برداشت پوسیدگی و تهیه حفره:

یکی از کاربردهای جذاب لیزر برای بیماران دندان‌پزشکی بکارگیری لیزر ER:Yag به عنوان جایگزینی برای تراش حفرات و برداشت پوسیدگی است.در این روش لیزر اربیوم که بیشترین جذب را در مولکولهای آب داراست توسط مولکولهای آب موجود در اسپری آب پاشیده شده روی سطح،نسج سخت دندانی یا استخوانی جذب شده ،باعث تبخیر لحظه ای آب و expantion(تولید حباب) کریستالهای هیدروکسی آپاتیت بافت شده که این فرایند سبب ablation (کنده شدن) لایه لایه نسج سخت بیولوژیک می گردد. این روش  با حذف مته‌های دندان‌پزشکی و صدای ناهنجار انها، درمان‌های دندان‌پزشکی را خوشایندتر و تحمل‌پذیر تر می سازد.

اما این روش معایبی نیز به همراه دارد:

* لیزر را برای دندانهایی که قبلا ترمیم فلزی داشته‌اند نمی‌توان استفاده کرد. البته در خصوص تراش ترمیم‌های کامپوزیتی لیزر اربیوم توانمند است.

* لیزر در تراش روکش و یا برداشت انتخابی پوسیدگی‌های زیر ترمیمهای قبلی  قابل استفاده نیست.

* لیزر نمی تواند شکل کامل و صحیحی از حفره ارایه دهد بنابراین برای شکل دهی هندسی کامل حفره هنوز هم به  مته‌های دندان‌پزشکی نیاز است. در صورتی‌که صرفا از لیزر به منظور تراش دندان استفاده شود ماده ترمیمی انتخابی کامپوزیت خواهد بود.

* برای استفاده از این لیزر مانند تراش با مته‌های دندان‌پزشکی، دندان باید بی‌حسی شود. اما اگر از مقادیر پایین‌تر انرژی دستگاه استفاده شود می‌توان تراش بدون درد را برای بیمار به انجام رساند. اما از آنجا که این مقادیر انرژی حداقل انرژی قادر به ablation بافت سخت است در چنین شرایطی تراش دندانی به کندی انجام و همین محدودیت سبب می گردد که دندانپزشک کار با انرژی بالاتر همراه با تزریق بی حسی را ترجیح دهد.

۵- جراحی  بافت نرم:

تقریبا تمامی لیزرهای شایع مورد کاربرد در دندان‌پزشکی با مکانیسمهای مختلف قادر به برش بافت نرم هستند. در لیزر دیود و Nd: YAG این برش به واسطه جذب انرژی توسط پیگمان و هموگلوبین موجود در بافت انجام می‌شود؛ در حالیکه در کار با لیزر CO2 یا Er:YAG این برش به واسطه جذب انرژی توسط آب بافتی اتفاق می افتد. برداشت ضایعات بافت نرم یا اصلاح فرم بافت نرم با این لیزرها قابل انجام است.

لیزرها با نفوذ به بافت نرم ضمن برش دادن آن، سبب انسداد عروق خونی و مهار گیرنده های درد در محل برش می‌شوند. به همین دلیل بیشتر بیماران درد کمتری را نسبت به روش جراحی معمولی تجربه می‌کنند. همچنین کار با لیزرهای بافت نرم ترمیم زخم را تسریع کرده و چون التهاب مختصری ایجاد می کند، تورم و ناراحتی پس از عمل نیز بسیار کمتر است.

لیزر برای درمان سرطانهای بدخیم مخاط دهان نیز کاربرد دارد. این لیزرها قادرند سلول‌ها و شبکه خونی سلول‌های سرطانی را از بین ببرند و باعث مرگ سلول‌های سرطانی شوند. همچنین لیزر می تواند باعث فعال کردن سیستم ایمنی میزبان شود.

۶- درمان ریشه:

هدف اصلی در درمان ریشه تمیز کردن کانال دندان است. لیزر می تواند برای استریل کردن مجموعه کانال اصلی یا کانالهای فرعی دندان استفاده شود. کاربرد لیزرهای  Diode,Nd:YAG و Er:YAG با اثربخشی متفاوت برای این منظور پیشنهاد شده است. البته برای این منظور کانال باید به شکل استاندارد توسط فایل آماده شود تا مسیر برای ورود فیبر حداقل ۲۰۰ میکرونی لیزر باز گردد.

اخیرا مطالعات آزمایشگاهی به ارزیابی لیزر اربیوم جهت انجام shaping کانال پرداخته اند که این مطالعات نتایج امیدوار کننده به نظر می‌رسد.

۷- جراحی لثه:

لیزر اربیوم می‌تواند در جراحی لثه به منظور حذف بافت گرانولیشن یا عوامل محرک سطح ریشه  و در جراحی افزایش طول تاج  به منظور  اصلاح بافت نرم  و استخوان آلوئولار کاربرد دارد. البته این روش عمدتا در قدام فکین که عرض استخوان بین دندانی کمتر است کاربرد داشته و در نواحی خلفی فکین برداشت استخوان نیازمند کنار زدن فلپ و افزایش طول تاج به شکل کلاسیک می باشد.

عوارض جراحی لثهحتما بخوانید : عوارض جراحی لثه کدام است ؟

۸-پاکسازی تغییر رنگ لثه:

لثه های دارای نواحی کبود رنگ و مایل به قهوه ای برای بعضی بیماران از نظر زیبایی ناراحت کننده هستند.با کمک لیزر Diode یا Er:YAG  می توان این تغییر رنگ را برداشت و دوباره رنگ صورتی و طبیعی لثه را برگرداند.

۹-فوتوداینامیک تراپی (Photo Dynamic Therapy) :

در این روش درمانی،با کمک مواد رنگی مخصوص،سلولها یا میکروارگانیسم های بیماریزا رنگ می شوند. سپس نور لیزری که جذب بالایی در آن رنگ دارد به ناحیه تابیده میشود.این کار سبب نابودی سلولها و میکروارگانیسم های مورد نظر و پاک سازی بافت از آنها می گردد.

۱۰-درمان با لیزر کم توان(Low Level Laser Therapy) :

منظور از لیزرهای کم توان،لیزرهای با توان کمتر از ۰٫۵ وات است.تابش این نوع لیزر به نواحی دارای التهاب و درد به دفعات و فواصل لازم ،با تحریک و تشدید بعضی از واکنش های سلولی-ملکولی روند التیام و بهبود بافت را سرعت می بخشد.اثر آن را می توان به اثر فیزیوتراپی برای درمان مشکلات عضلانی و استخوانی تشبیه کرد.به عنوان نمونه بعضی بیماران پس از جراحی های گسترده در دهان،دچار بی حسی یا کم حسی در لب و نواحی خاصی از صورت می شوند.حتی ممکن است شاخه ی عصبی قطع شده باشد.بدون کمک لیزر برگشت حس طبیعی چند ماه تا بیش از یک سال طول می کشد.اما با روش L.L.L.T برگشت حس طبیعی خیلی سریعتر  صورت می گیرد.

۱۱- لیزر و ایمپلنت

لیزرتراپی قادر به کاهش تورم و درد پس از عمل و کوتاه کرده دوره ترمیم زخم جراحی می باشد. علاوه بر این، اثر لیزر در سرعت بخشی بر Integration  و از آنجا “Early Loading”، Modification  سطح ایمپلنت جهت اتصال بهتر فیبروبلاستها و استئوبلاستها و نیز جلوگیری از اتصال باکتریها و بالاخره اثر لیزر در درمان جراحی و غیرجراحی پری ایمپلنت نیز در حال پژوهش و بررسیهای دقیق تر می باشند.

تماس با دکتر

دکتر پیام حیاتی دندانپزشک جراح و متخصص در کاشت ایمپلنت و دندان

دکتر پیام حیاتی دکتر دندانپزشک عمومی از دکتر بپرسید

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

سوال خود را در اینجا ثبت کنید و از سیستم کد رهگیری دریافت نمائید. پاسخ شما حداکثر تا 24 ساعت آینده از طریق  ایمیل و SMS به شما اطلاع داده خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال قبلی ، کد رهگیری خود که از طریق ای میل یا SMSبرای شما ارسال شده را در این قسمت وارد کنید تا پاسخ دکتر را مشاهده فرمائید
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
پرسش از دکتر
دکتر پیام حیاتی