آدرس: آیت الله کاشانی خیابان اعتمادیان برج شیری طبقه اول واحد 4

بزاق دهان چه اهمیتی دارد ؟

تاریخ: ۷ آذر ۱۳۹۷
توسط: دکتر پیام حیاتی
بزاق چیست ؟
بزاق مایع ساخته شده از آب، مخاط، پروتئین، مواد معدنی، و آنزیمی به نام آمیلاز است. این مایع توسط غدد بزاق ساخته شده است، بسیاری از اندام های کوچک در اطراف گونه ها، لب ها، زبان و دیگر قسمت های دهان با لوله های کوچکی به نام کانالها، بزاق را از غدد به داخل دهان حمل میکنند. مقدار کمی بزاق به صورت دائمی به دهان منتقل می شود تا دهان مرطوب نگه داشته شود. اما غده بزاقی هنگام خوردن یا حتی فکر کردن در مورد غذا یا بوی آن شروع به غعالیت بیشتر میکنند و ایت باعث تولید مقدار بیشتری از این مایع شود.

چگونه بزاق به سلامت شما کمک کند؟

بزاق چیزهای زیادی دارد. تحقیقات نشان داده است که به محافظت در برابر بیماری های لثه و پوسیدگی دندان کمک می کند. دندان های شما با یک فیلم نازک از بزاق پوشیده شده است که به دفاع از باکتری ها کمک می کند. عوامل ضد میکروبی در بزاق وجود دارد که به کشتن باکتری کمک می کند. همانطور که بزاق در اطراف دهان حرکت می کند، این کمک می کند تا مواد غذایی که می تواند منجر به پوسیدگی دندان شود از بین برود. بزاق همچنین دارای مواد معدنی است که به بهبود سطح مینای دندان کمک می کند. بزاق نیز می تواند در خنثی کردن اسید در دهان در طول و پس از غذا که مینای دندان را قطع می کند، کمک کند.

بزاق نیز به شما کمک می کند غذا را هضم کنید. این شامل یک آنزیم به نام آمیلاز است که به نشاسته ها کمک می کند تا در دهان شما شکسته شوند. همچنین کمک می کند تا غذا را ببلعد، آن را نرم و مرطوب کنید، بنابراین می توانید گلو را به راحتی به سمت پایین بکشید.

کاربردهای بزاق دهان

بزاق برای دهان همانند جریان خون برای بدن است یعنی موادغذایی را تامین و مواد زائد را از محل دور می‌کند. به علاوه در برابر باکتری‌های خارجی از دهان محافظت می‌کند.

۱- حفاظت از دندان‌ها:

بزاق حاوی موادمعدنی است که با کمک به بازسازی مینا، عامل مهمی برای جلوگیری از پوسیدگی دندان‌ها محسوب می‌شود. زمانی که باکتری‌های دهان تولید اسید می‌کنند، بزاق با داشتن کلسیم و فسفر در کنار فلوراید از مینا محافظت می‌کند. حضور این یون‌ها باعث معدنی‌ شدن مجدد مینا می‌شود.

۲- دفاع در برابر میکروب‌ها و سموم:

بزاق حاوی پروتئین‌های ایمنی متعددی است که مانع رشد میکروب‌ها می‌شوند. به علاوه با مکانیسم‌های مختلفی میکروب‌ها و باکتری‌ها را از بین می‌برند یا با چسبیدن روی سطح دندان از آن در برابر باکتری‌ها محافظت می‌کنند.

۳- شکستن و شروع به هضم غذا:

بزاق حاوی آنزیمی به نام آمیلاز است که نشاسته را به قندهای کوچک‌تر می‌شکند. از آنجا که بیشتر غذاهای ما حاوی کربوهیدرات‌ها (قند‌ها و نشاسته) است، هضم آن‌ها از دهان آغاز می‌شود و در نتیجه عمل هضم در معده آسان‌تر انجام خواهد شد.

۴- پنجره بدن:

از آنجا که بزاق شباهت زیادی با خون دارد، به طور فزاینده‌ای برای ارزیابی سلامت بدن به کار برده می‌شود. دسترسی آسان، کم‌خرج و سریع‌تر نسبت به خون، بزاق را به عامل تشخیصی مهمی تبدیل کرده است. یکی از کاربردهای عمده آن ردیابی عفونت‌های ویروسی (به‌خصوص HIV) است. به علاوه برای تشخیص سرطان‌های پستان و دهان و هپاتیت ویروسی هم به کار می‌رود. به علاوه بزاق، نشان‌دهنده مصرف مواد مختلف است. مثلا اینکه فرد چه دارویی مصرف کرده را نیز نشان می‌دهد که از این راه برای تشخیص دوپینگ در ورزشکاران استفاده می‌شود.

۵- تشخیص هویت:

از بزاق می‌توان نمونه DNA به دست آورد. البته خود بزاق حاوی DNA نیست اما سلول‌های لایه دهان که در نمونه بزاق یافت می‌شوند حاوی DNA هستند که می‌توان از آن برای تشخیص هویت استفاده کرد. به همین دلیل در تحقیقات جنایی کاربرد یافته است. جالب اینکه دانشمندان به تازگی توانسته‌اند با داشتن نمونه بزاق، حتی سن حدودی فرد را همین تخمین بزنند که این امر نیز کمک زیادی به تحقیقات جنایی می‌کند.

۶- تکلم و بلع آسان:

بزاق با مرطوب‌نگه‌داشتن دهان، تکلم و بلع را برای افراد آسان می‌کند. جلوگیری از رشد قارچ‌ها و بعضی میکروب‌ها، تمیزکردن غذا‌ها و باکتری‌ها از روی دندان‌ها و قسمت‌های مختلف دهان، خنثی‌کردن اسید مایعات یا غذاهای مختلف، پس کار بزاق بسیار فرا‌تر از کمک به خوردن غذاهاست!

علل کاهش و افزایش بزاق در دهان چیست ؟

به طور طبیعی، غدد بزاق موجود در دهان، روزانه حدود نیم تا یک‌ونیم لیتر بزاق تولید می کنند. اما به دلیل اینکه بزاق دهان به طور غیرارادی و مکررا قورت داده می شود، متوجه وجود آن در دهانمان نمی شویم. اگر به طور ناگهانی متوجه مقدار زیادی بزاق در دهان خود شوید، نشان دهنده آن است که یا غدد بزاقی بیشتر از حد معمول بزاق تولید می کنند و یا این که شما به سختی و به مقدار کم آن را قورت می دهید.

الف – علل افزایش بزاق

افزایش تولید بزاق در دهان و یا کاهش قورت دادن و نگه داشتن آن در دهان باعث افزایش مقدار بزاق در دهان می شود. علل افزایش تولید بزاق در دهان عبارتند از :

  1. دندان مصنوعی جدید و یا نامتناسب با اندازه دهان
  2. بیماری ریفلاکس یا بازگشت اسید و محتویات معده به مری
  3. عفونت دهان و یا گلو
  4. برخی داروها مثل کلونازپارم و کلوزاپین
  5. بارداری
  6. استوماتیت (التهاب و ورم مخاط دهان)
اگر افزایش بزاق دهان دائمی بود، نزد پزشک بروید. پزشک معلوم می کند که این افزایش بزاق، به دلیل افزایش تولید آن است، یا کاهش قورت دادن آن .

عللی که به ندرت باعث افزایش تولید بزاق در دهان می شوند:

  1. – مسمومیت با آرسنیک
  2. – فلج بل (عارضه ای که باعث ضعیف یا فلج شدن عضلات صورت می شود)
  3. – آترزی مری ( یک نوع اختلال مادرزادی که در آن مری به طور کامل و مناسب رشد نمی کند)
  4. – مسمومیت با جیوه
  5. – بیماری هاری (بیماری کشنده ای که توسط بزاق دهان حیوانات آلوده به انسان منتقل می شود)
  6. – سیفیلیس (یک نوع بیماری عفونی که با رابطه جنسی منتقل می شود)
  7. – بیماری سل (یک نوع بیماری عفونی که ریه ها را مبتلا می کند)

ب- علل کاهش بزاق

علل کاهش توانایی قورت دادن بزاق یا نگه داشتن آن در دهان:

  • سینوزیت حاد
  • آلرژی ها
  • سینوزیت مزمن و طولانی مدت
  • بزرگی لوزه سوم
  • تومورهایی که روی حرکات زبان و یا لب ها تأثیر می گذارند.

مشکلاتی که روی هماهنگی عضلات و یا عملکرد حفره دهانی شما تأثیر می گذارند، ممکن است باعث کاهش توانایی قورت دادن بزاق یا نگه داشتن آن در دهان شوند. این مشکلات عبارتند از:

۱- بیماری ALS: یک نوع بیماری عصبی مزمن که باعث ضعف عضلات و ناتوانی می شود.

۲- اوتیسم

۳- فلج مغزی (عارضه ای که باعث ناهماهنگی حرکات بدن می شود)

۴- دمانس یا زوال عقلی

۵- سندرم داون یا منگولیسم

۶- سندرم ایکس شکننده (یک نوع عقب ماندگی ذهنی ارثی)

۷- بیماری ام اس (در این بیماری، سیستم ایمنی بدن به لایه پوشاننده اعصاب حمله می کند و آن را از بین می برد)

۸- میاستنی گراویس (یک نوع اختلال ضعف عضلانی)

۹- بیماری پارکینسون

۱۰- سکته مغزی

آزمایش بزاق دهان جایگزین مناسبی برای آزمایش خون

یک سوم از قربانیان حمله قلبی بدون اینکه بدانند کلسترول و یا فشار خون آنها بالا بوده، جان خود را از دست می دهند. دلیلش هم این است که آزمایش خونی که امروزه برای تشخیص بیماری های قلبی از افراد گرفته می شود، تجربه سخت و دشواری است. چون این آزمایش نه تنها پرهزینه است، بلکه برای انجام آن باید متحمل درد هم شد. در ضمن افرادی که فوبیای خون دارند، از رفتن به کلینیک های پزشکی و بیمارستان ها برای انجام آزمایش خون خودداری می کنند.

محققان آزمایش بزاق دهان را جایگزین آزمایش خون کرده اند. طبق گفته های محققان، بزاق شامل همان پروتئینی است که در خون وجود دارد. وجود مقدار خاصی از “پروتئین واکنش دهنده C” در خون افراد نشان دهنده بیماری های قلبی است. در واقع بزاق دهان می تواند سالم بودن قلب انسان را نشان دهد. آزمایش بزاق دهان را حتی می توان در خانه هم انجام داد. در نتیجه نیازی به رفتن به کلینیک های پزشکی و آزمایشگاه نیست.

نکات جالب در مورد بزاق:

  1. یک انسان بالغ معمولا حدود نیم لیتر بزاق در طول روز می‌سازد. البته این مقدار به عوامل متعدد دیگری هم بستگی دارد.
  2. ساخت بزاق در شب‌ها کاهش می‌یابد.
  3. آدامس جویدن بزاق را زیاد می‌کند. استشمام بعضی بو‌ها نیز باعث افزایش بزاق می‌شود.
  4. حدود ۴۰۰ نوع دارو باعث کاهش بزاق می‌شوند.
  5. با بالا رفتن سن مقدار بزاق کاهش می‌یابد
  6. بعضی بیماری‌ها و شرایط پزشکی باعث کاهش ترشح بزاق می‌شوند.

دندانپزشک کودکان و اطفال در مطب دکتر پیام حیاتی

 

دکتر پیام حیاتی دکتر دندانپزشک عمومی از دکتر بپرسید

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

سوال خود را در اینجا ثبت کنید و از سیستم کد رهگیری دریافت نمائید. پاسخ شما حداکثر تا 24 ساعت آینده از طریق  ایمیل و SMS به شما اطلاع داده خواهد شد.

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال قبلی ، کد رهگیری خود که از طریق ای میل یا SMSبرای شما ارسال شده را در این قسمت وارد کنید تا پاسخ دکتر را مشاهده فرمائید
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربر ساره یکشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام ، من در بهمن ماه جراحی ایمپلنت انجام دادم و قرار بود اواخر اردیبهشت ماه سال جاری مرحله دوم انجام شود.
    آن زمان درد خفیفی داشتم که حس کردم به خاطر جراحی هست ولی این درد به صورت خفیف ادامه داشت .از فروردین درد عجیبی در سرم در سمتی که ایمپلنت کرده بودم داشتم که حس می کردم عصبی هستش . ولی با دقت متوجه شدم این درد از ناحیه گوشم به سرم میرسد. الان هر روز به حال تیرکشیدن از گوش شروع شده و به سر می رسد. من مطمئن شدم که مربوط به ایمپلنت هست. می شود من را راهنمایی کنید که مشکل اساسی وجود دارد.
    1. تصویر کاربر دکتر پیام حیاتی یکشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش)

      سلام وقت بخیر

      برای جواب قطعی و سرعت در طرح درمان حتما از محل ایمپلنت خودتان یک عکس تهیه کنید و برای ما ارسال کنید تا مورد بصورت دقیق بررسی شود .

  • تصویر کاربر جهان شنبه ۲۱ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام دکتر
    دختر من ۱۵ماهه می باشد در فک پایین ۲دندان به صورت نیمه درآمده است که این اتفاق از لحظه نیش زدن دندان تاکنون در حدود ۴ماه می باشداین طور به نظر می رسد که رشد دندان متوقف شده است
    در فک بالا نیز در حدود ۲ماه است که ۲دندان ریشه زده است و مانند فک پایین رشد متوقف شده است
    می خواستم بپرسم این امر طبیعی است از نظر ژنتیکی نیز هیچ موردی در خانواده خودم و همسرم مشاهده نشده است
    با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر پیام حیاتی شنبه ۲۱ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش)

      سلام وقت بخیر

      در بعضی از اطفال تاخیر رویش وجود دارد . ولی معمولا اگر از یک سال و نیم گذشت و همچنان دندان ها رویشی نداشتند حتما به متخصص کودکان مراجعه کنید .

  • تصویر کاربر علیرضا شنبه ۲۱ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام همسر من ارتودنسی کردن بعد از یه مدت طولانی که ارتو دنسی باز کردش دکترشون برای اتمام کار نایت گارد قالب گیری کردن و بهشون دادن تا اشکالات موجود که رفع بشه مقداری قسمتی از سمت راست پایین بیرون هست و باعث کج نشون دادن لب همسرم موقعدخنده میشه و ایشون ادعا میکنه استفاده با نایت گارد این مشکل بر طرف میشه ایا ادعای ایشون صحیح هست و ایا نایت گار باعث فرم دهی و رفع اشکال و مرتب کردن دندان میشه؟
    1. تصویر کاربر دکتر پیام حیاتی شنبه ۲۱ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش)

      سلام وقت بخیر

      نایت گارد وضعیت موجود را حفظ میکند . نایت گاردها باعث اصلاح حرکت دندان ها نمیشوند چون روی هر دندان قرار میگیرد و وضعیت را همانگ.نه که هست ثابت میکند پس از نظر من نایت گارد باعث اصلاح حرکت های دندانی نمیشود .

  • تصویر کاربر عاطفه شنبه ۲۱ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    با عرض سلام و احترام
    دندان عقل من در فک پایین دچار پوسیدگی شده و نیمی از ان ریخته بطوریکه لثه در ان قسمت کاملا متورم و دردناک است، و برای کشیدن ان اقدام کرده ام. منتها به علت زخم معده امکان مصرف داروی مسکن و انتی بیوتیک ندارم. ایا این امکان وجود دارد که بعد از جراحی بتوانم از داروهای فوق به صورت تزریقی استفاده کنم؟ با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر پیام حیاتی شنبه ۲۱ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش)

      سلام وقت بخیر

      بله این امکان وجود دارد که از داروهای تزریقی استفاده کنید . معمولا از تزریق به علت دردناک بودن استفاده نمیشود ولی در صورتی که پزشک تشخیص دهد میتوانند با 2 تا 6 پنیسیلین مشکل را برطرف کنند . حتی شما میتوانید از داروهایی استفاده کنید که مشکل گوارشی کمتری را ایجاد میکنند  یا داروها را با معده پر بخورند که مشکلی برایشان پیش نیاید .

  • تصویر کاربر غزل یکشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام دکتر مدتی است دو طرف زبانم‌بصورت نواری سفید رنگ شده و هیچ دردی هم‌ندارد و‌بعد قسمت هایی ا ز آن بصورت پنیری برداشته می‌شود مجددا ظاهر می شود نمونه برداری هم انجام دادم فقط قارچ کاندیدا و پاپیلوماتوس هایپر پلازی رو‌نشان داد چند دروه فلوکونازول هم‌مصرف کردم‌متاسفانه خوب نمیشه چه باید کرد در ضمن من ۳۸ سال سن دارم‌ پیشاپیش از محبتتون سپاسگذارم
    1. تصویر کاربر دکتر پیام حیاتی یکشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش)

      با سلام
      بعضی از ضایعات در دهان هستند که عفونت قارچی بر روی آن ها ایجاد می شوند و در هنگام نمونه برداری باعث ایجاد تداخل می شود. داروی ضد قارچ مصرفی شما قوی بوده و با توجه به این که بهبود پیدا نکرده اید مشخص می شود که ضایعه اصلی قارچ نبوده است و عفونت قارچی به صورت ثانویه ایجاد شده است. با توجه به وجود هایپر پلازی در نمونه قبلی لازم هست که نمونه برداری از محلی دیگر از ضایعه حتما تهیه شود و داروهای دیگری تجویز شود. البته قبل از این نمونه برداری مجدد شما باید از لحاظ سیستمیک و همین طور عوامل موضعی در دهان و دندان ها که می توانند باعث بروز این ضایعات شوند، بررسی شوید.

  • تصویر کاربر خاتون یکشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشيد.چد وقتي هست سقف دهانم يه چيزي مثل جوش زده واز بين نرفته احساس ميكنم تو اين مدت يك مقدار هم بزرگ شده لطفا راهنمايي كنيد با تشكر
    1. تصویر کاربر دکتر پیام حیاتی یکشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش)

      سلام وقت بخیر

      وضعیت شما باید بررسی شود . اگر در سقف دهان و پای ریشه ها این حالت برای شما باشد احتمال دارد که دندان ها نیاز به عصب کشی داشته باشند ولی در صورتی که جوش تکی باشد باید توسط متخصص بیماری های دهان که در مطب ما حضور دارند ویزیت شوید و ایشان علت را بررسی کنند .

  • تصویر کاربر احسان یکشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشید یه چند وقتیه که فک سمت چپم درد میکنه باید چیکار کنم
    1. تصویر کاربر دکتر پیام حیاتی یکشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش)

      سلام وقت بخیر

      باید از فک خود عکس تهیه کنید و به همراه آن به متخصص فک و صورت و یا به دندانپزشک خودتان مراجعه کنید تا وضعیت فک شما بررسی شود .

  • تصویر کاربر نادیا یکشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام و عرض خسته نباشید .من متاسفانه خیلی از دندونپزشکی میترسم بخاطر اولین تجربه تلخ کشیدن دندونم..حالا بعداز چندین سال دوسه تا از دندونام به ریشه رسیدن و هنوزم جرات رفتن به دوندنپزشکی رو ندارم...اما مشکل اصلی چندشب پیش دندون اخر سمت راست فک پایین درد گرفت و صبحش فکم ورم کرد و با خوردن داروی سفلاکسین گویا بدتر شد و تورمش بیشتر شد و نمیتونم دهنمو باز کنم خوردن غذا برام سخت شده. میخام بدونم امکان داره مربوط به گوش یا حلقم باشه .
    1. تصویر کاربر دکتر پیام حیاتی یکشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش)

      سلام وقت بخیر

      احتمالا شما دچار التهاب اطراف لثه شده اید و باید دوره آنتی بیوتیک خود را مصرف کنید تا این دوره تمام شود . در مورد ترس شما از دندانپزشکی ما در مطب از سیستم جدید تحت عنوان سیستم خواب کردن استفاده میکنیم . یعنی با یک متخصص بیهوشی همکاری میکنیم و شما را چند ساعت بی حس میکنیم تا در طی مدت جراحی و انجام کار با دندان شما حسی نداشت هباشید و این روش برای افرادی که ترس دارند بسیار جواب میدهد و به آنها حس بهتری هم میدهد .

  • تصویر کاربر بهاره یکشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    با سلام.بعد از پر کردن دندانهای بالایی پس از 1 روز درد شدید گوش و کیپ شدن گوش و وزوز کردن گوش دارم.آیا ربطی به دندان دارد؟
    با توجه به اینکه دکتر گفت عفونت گوش ندارم و کمی التهاب دارم.در ضمن دندان عقل هم ندارم و کشیده ام تمامش را.
    با تشکر
    1. تصویر کاربر دکتر پیام حیاتی یکشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش)

      سلام وقت بخیر

      قاعدتا ارتباطی ندارد . ممکن است به علت اینکه فک شما مدتی باز بوده شما اذیت شده باشید .

  • تصویر کاربر مینا یکشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    با سلام دختر من در سن9 ماهگی شروع به دندان درآوردن کرد و در طی تقریبا 40 روز 4 دندان جلوی بالا و 2 دندان جلوی پایین بیرون آمدند و لی تا الان که 16 ماهه است دندان دیگری درنیاورده آیا نیاز به پیگیری دارد؟
    1. تصویر کاربر دکتر پیام حیاتی یکشنبه ۲۲ اردیبهشت ۹۸( 1 هفته پیش)

      سلام وقت بخیر

      فعلا موردی ندارد شما میتوانید تا دو سالگی هم صبر کنید در صورتی که در این مدت دندان درنیامد میتوانید به متخصص کودکان مراجعه کنید . البته متخصص کودکان ما نیز در مطب هستند و میتوانید با وقت قبلی به ایشان مراجعه و وضعیت دندان فرزند شما را بررسی کنند .

       

درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر
دکتر پیام حیاتی